It is located on the Southeast of Damghan and it is one of the most important monuments, which is remained from the primeval Islamic centuries in Iran. It dates back to the near the end of The 2nd centhury of Hegira. According to some historical book it had built on the first Abbasid vicar “Saffah” era, (132 Hegira) and another Abbasid vicar “Haron-Al-Rashid” (170 Hegira). Its name consists of two parts: “Tari”&”Khane”. “Tari” is a Turkish word wich means “GOD” and “Khaneh” is a persian word,which means, “HOME”.

 Read more about Tarikhaneh mosque

روزهاي پاييزي فرصت مناسبي براي سفر به شمار مي رود. در ميان بي شمار فرصت و پيشنهاد سفر اگر در اين روزها به هر دليلي در مسير شمال شرق كشور قرار گرفتيد، پيشنهاد مي شود حتما سري به شهر تاريخي و با هويت دامغان بزنيد. اين شهر كه همسايه شاهرود و سمنان است فرصت مناسبي براي گردشگري فرهنگي و همچنين طبيعي در كنار هم به شمار مي رود. اما در جنوب شرقي ترين نقطه اين شهر بناي تاريخي واقع شده است كه گرچه سال هاست از نگاه بي شمار گردشگر داخلي در اين مسير گردشگري پنهان مانده است، اما آنقدر قدمت تاريخي دارد كه نه يكباره بلكه چند بار، ارزش ديدن دارد. مسجد تاريخانه دامغان همين بناي تاريخي يا بهتر است بگوييم باستاني اين شهر است كه يكي از نخستين مساجد صدر اسلام در ايران به شمار مي رود كه به واسطه نوع معماري خاصش هنوز محكم پا برجا ايستاده است.

 ادامه مطلب...

برای دیدن سایر تصاویر  کلیک کنید

با پذیرش آئین اسلام از سوی مردم ایران و اعراب تازه مسلمان به ناحیه قومس شهر دامغان به روزگار عمر بن خطاب (14-24) هجری قمری بخش وسیعی از قومس توسط سپاهیان اسلام فتح گردید و فتح کامل دامغان به دوران عثمان بن عفان صورت گرفت. گرچه ناحیه شمالی این شهر و جبال طبرستان تا قرن ها بعد از ظهور اسلام فتح آن برای اعراب مسلمان میسور نبود چون مرکب اعراب شتر بود و شتر ماهیتاً در زمین صاف و هموار بهتر حرکت می کرد و شتران اعراب مسلمان از رفتن به نواحی کوهستانی البرز و ناحیه طبرستان سر باز می زدند و از سویی دیگر مردمان نواحی کوهستانی مقاومت می کردند و فتح ارتفاعات ناحیه البرز را با دشواری مواجه می ساخت، استقرار و حاکمیت اسلام در ایران موجب پیدایش و تاسیس مساجد جامع در شهرهای ایران گردید، بنیاد و تاسیس و ایجاد مساجد جامع در سرزمین های اسلامی از اقدامات خلفاء اموی و عباسی در سده های نخستین اسلام بود. در قرون اولیه اسلام عظمت یک شهر براساس مساجد جامع آن قابل ارزیابی بود که از یادداشت های سفرنامه نویسان قرن های سوم و چهارم هجری این مطلب را می توان استناد کرد، مساجد جامع در گذشته به منزله دانشگاه های بزرگ امروز عهده دار امر آموزش و تعلیم و تربیت بوده اند. مسجد تاریخانه دامغان به عنوان نخستین نهاد آموزشی و عبادی قابل ذکر است و باید آن را در زمره کهن ترین نهادهای آموزشی این شهر برشمرد. اکثر نویسندگان، مورخان، سفرنامه نویسان، سیاحان و جهانگردان از آن یاد کرده اند و این نهاد آموزشی سالهاست که نظر مستشرقان و پژوهشگران را به خود جلب کرده است، این مسجد بی نظیر جهان اسلام از ابعاد و زوایای مختلف قابل پژوهش و مطالعه است. مسجدی کهن و بی نظیر و با ویژگی های خاص خویش موجب شده است که از اقصی نقاط جهان و از کشورهای مختلف دنیا و مراکز مطالعاتی و پژوهشی پژوهشگرانی به این شهر در قالب هیئت های رسمی و غیر رسمی از آن دیدن کنند و به این شهر باستانی کهن سفر نمایند و مشاهدات خویش را در قالب صدها مقاله آنها را در دایرة المعارف ها و سفرنامه ها و کنفرانس ها مطرح نمایند برای آنکه این نهاد آموزشی و عبادی را بهتر بشناسیم باید قدری به عقب برگردیم و این نهاد را از دوره قبل از اسلام مورد مطالعه و پژوهش قرار دهیم.

ادامه مطلب در  اینجا

به نظر می رسد اين نام ترکيبی از ترکی (تاری؛ خدا) و خانه فارسی است. « گدار » باستان شناس معروف درباره مسجد تاريخانه چنين نوشته است:« نمونه ای از بناهايی که مقدم بر دوره سلجوقيان است می توانيم ارئه دهيم يعنی مقدم بر دوره ای که نمونه اصلی مساجد ايران در آن تشکيل يافته است دو نمونه از ميان آنها مسجد جامع نائين و تاريخانه دامغان است » تاريخانه به معنی خانه خدا است و آن را مسجد چهل ستون هــــــم می نامند و اين رقم اغلب در ايران نماينده آن نيست که حتماً چهل ستون داشته باشد بلکه به معنی ستون های متعدد است نقشه اين بنا نقــشه مساجد صدر اسلام است که از هر عنصر خارجی عاری است.  در دوره سلجوقيان به جای مناره خشت و گلی آن که ريخته بود برجی از آجر ساخته اند. اين مناره جديد را در جای مناره قديم نساخته اند بلکه در کنار آن بنا کرده اند .  اين بنا شامل صحنی است تقريباً مربعی که از چهار طرف طاقهايی دارد و يکی از طاق نماها که عميق تر از ديگران است جای مقصوره مسجد را دارد و به همين جهت مواجه با قبله است نقشه اين مسجد ساده ترين و خالص ترين و حتی می توان گفت علمی ترين مساجد صدر اسلام است. در بنای تاريخانه يعنی در اشــــــکال معماری که در آن به کار برده اند و در شکل ساختمان هيچ چيز نيست که ايرانی خالص نباشد حتی می توان گفت در اين بنا هيچ شکل و هيچ جزئی از ساختمان نيست که متعلق به معماری زمان ساسانيان نباشد . تاريخانه از حيث نقشه به قدری بيگانه از ايران است و از حيــــــث ساختمان به قدری ايرانی است که يکی ازمسافرين که به اين قبيل اماکن  توجه داشته  يعنی « ايستويک » تصورکرده است که خرابه های آن يکی از معابد يا يکی از قصرهای دوره شهر هکاتم پيلس است .بنابر وصفی که شد بايد حتی المقدور  تاريخانه را به دوره ساسانيان نزديک دانست ولی بايد در زمانی متوقف شد که نقشه اصلی مسجد را کشيده اند به وسيله نمونه های اصلی می دانيم که اين نقشه از اواسـط دوره بنی اميه متداول بوده است . در هر صورت می توان آخر دوره بنی اميه را قديمی ترين زمان ساختمان اين بنا دانست . از سوی ديگر می توان اين گونه دانست که زمان ساخت اصلی اين مسجد بين جلوس اولين خليفه عباسی يعنی «سفاح » در 132 ( ه . ق) و سلطنت هارون الرشيد 170-193 (ه. ق) دانست يعنی در اواسط قرن دوم هجری قمری.آنچه اکنون از مسجد تاريخانه مانده است 26 ستون است که ضخامت هر يک چهار متر و به ارتفاع 2متر و 84 سانتی متر است و شش دهانه طاق و يک طاق بزرگتر که محل منبر و محراب بوده .  در جهت شمالی مسجد مناره آجری به ارتفاع 26 متر است که از مسجد فاصلــــه دارد و قاعده آن 13 متر بدون سکو از روی زمين و قطر منتهی اليه آن در بالا 8/6 متر و مانند مناره مسجد جامع دامغان سر آن ساخته نيست بعضی گفته اند که بر اثر زلزله خراب شده ولی سر آن منظم است و اگر بر اثر زلزله می بود غير منظم بود در ارتفاع ده متری آن کتيبه ای به خـط کوفی با آجر صورت گرفته است بانی آن ابو حرب بختيار ممدوح منوچهری است بنابراين، اين مناره در فاصله سالهای 420-430 هجـــری قمری ساخته شده است.